
Zoin.info : Zo Kawtchhuah : Mithiamte chuan Tawng hi kum sawmnga hnuah a danglama, kum za hnuah chuan a inthlak thin an lo tihmathlawn lovin, zo tawng hi tunah eng dinhmunah nge a din tih hi kan ngaihtuah makmawh a ni awm e. Kan thupuia Mizo tawng ti lova zo tawng ka han hmanna chhan hi thil dang a ni love; helha ngaimawh tur a awm lo, a hrai a dang lo a sin.
Khawvel ram hrang hrang leh hnamtinte hian thu leh hla (Litarature) kan nei theuh va. Chu thu leh hla vanzawla phusa ber leh a ngulpuite chu thalaite kan ni ti ila kan sawi sual tampui awm lo ve. Chuvangin hnam a din khawchhuah theihna tur leh tawngin hma a sawn zel tur chuan thalaite kan pawimawh ber kan tithei awm e. Khawvelah hnam tam tak ten an tawng an humhalh loh avangin tunah hian tawng sang tamtak chu vuiliam a boral an awm mek zel a ni. Tawng chauh a ni hlei nem maw, hma khawsanga Roman Empire te, Persia leh Babulon ram ropui takte chu an lungphum nen lamin an tlu chhe rup thin tih kan hre theuh awm e. A va na mai lo em!
Awle, tuna kan Mizo nunphung (culture) leh kan Zo tawng hi eng ang dinhmunah nge a din le? Chhut ngun a ngai tawh lo maw? Khawvel hmasawnna zelin nunthar leh tawngthar min pe zel a, chu hmasawnna thlipui chu keini Mizote’n kan hman thiam loh chuan kan tawng hian hma a sawn dawn lo ni mai lovin, pil bo hun a la nei mai lo vang maw! Tuna kan nitin tawng hi han bihchiang ila sap tawng, kawl tawng, vai tawngte hian hmun an va chang zau tawh em! Saptawng te lek phei hi chuan Mizo tawngah hian dinhmun sang tak a luah tawh a, mi tam tak chuan sap tawng kan ngaihsan a luata mahni tawng (Zo tawng) hial pawh hluihlawn mai kan nap nihian ka hria a, chuvangin kan in bihchian a hun hle a ni.
Mi tamtakte chuan saptawng leh kawl tawng hi chhungpui fa hial anga lak luha, fatlum duat tluka duat kan hmanhlelh a vangin kan tawng hian hmasawnna kawng a zawh thei lo thin a ni. Mi then khat chuan saptawng zirna (English Medium) ah kan hun kan seng awl lo va hun a lo rei hnuah erawh chhuangkua leh khua leh tui tan chhawr bawk tlak leh si lo va, a chapo tawk leh a tawrhhlelhawm tawkin a ni deuh tlawng. Mahni tawng thiam tum hrang bawk si lo hi kan zo tawng hian a ngek a hlawh lekfang a, zo tawng chhuih bawtu kan ni mai lo maw?
Khaile, tuna thalai rualte hian eng nge kan tih tur ni ta ang a, engtin nge hma kan lak ang le? A pawimawh zualpui sawi ila – mi maltinte leh chhungkua zawng zawngte hian kan awmna hmun leh ram (USA, Myanmar, Autrilia, etc.) theuhah tuna kan zo tawng piang mek tihhausak belhtu kan ni tih hi in hre nawn fo ila, tichuan he zo tawng hi tawng dangin a pawlhsawp tur veng hima humhalhtu kan ni tih mawlh hi inhre chamchi ang u. Chu mai bakah ram hrang hrangah he kan zo tawng beihpui thlak hna thawk zel turin chanchinbu emaw pawl (Writers Club, Literary, etc) neih theih a tangkai hle awm e. Chu bakah (i han ti leh teh ang) tuna kan han sawi pawl chi hrang hrang hmingin emaw kohhran hming emaw a huaihawtnain thu leh hla hmanga inrawnkhawm hun (Seminar or Consultation) neih theih a sawtin lukhawng a nei ngei ang (Kei ni MCF huaihawtna hian engtikah tak seminar nei ve thei tak ang i maw).
Kan sawi takte khi tihlawhling tur chuan keini thalaite hi a sulsutu leh a fawng vuantu kan ni tak meuh va, kawng engkima a chechangtu ber leh kan zo tawng hi chawhchawrawi tawnga a chan mai lohna turin meikawha hmalam kan pen a ngai a ni. Hnampuite chuan an tawng hi an venghim nasain an humhalh tak meuh va, tuna kan ngaihsan em em saptawng (English) pawh hi a lo chhuahna sap ram (England) zim te khuan hmasang a tang tawh khan hmasawnna kal an siam tawh a, an tawng pawlhdal thei tur lakah a humhim hna an thawh nasat vanga vawiin a khawvel tawng hausa ber nihna dinhmuna ding thei a lo ni ta a ni. An tawng thu mal (Word) pawh nuaih thuma leng lo a ni.
A tawp ber a tan chuan, khawthlang tawng leh nunphung (Westernization) hi la (Copy) pumpuhlum mai lovin, he kan zo tawng piang mek hi tawng dang lakah uire san mai lova; a humhalh hnaah hian i inhnangfak hlawm teh ang u hmiang. Made in Mizo kan nih ngei angin Mizo tawng kan tawng phawt chuan a Mizo tawng thei ang berin tawng ila, sap tawng kan thiam a ni pawhin a tha hle a, mahse kan sap tawng thiamna hlutak chu zo tawng tihmelhemtu ni lo hram se la, tichuan kan tawng hlutna (Value) hi kan lo hre chhuak tulh tulh anga kan tawng (Dialect) hi kan unau hnam chi peng (Sub & sub-clan) te tawng nen kawngkal nei taka a lo in finkhawm hunah tuna zo tawng (or Mizo tawng) hi kan hnam tawngah a lo chang ang a, tichuan kan in biakpawh theihna tawng (Language) a lo nih theih hunah zo tawng kalsiam leh humhalh hna chu mathei lovin kan thawk ho ngei ang ka tihna.
-----------------------------------------------------------------------
Similar Posts
- Mizo Hnam Kut Pui
- Cheraw nge Bamboo Dance
- Hun a la her chhuak ang
- TI HIAN KAN NGAIHTUAH THIN
- Hindi tawng tih hmasawnna tur a meeting
He thu hi Wednesday, July 15th, 2009 dar 12:37 am a Articles . a dah luh a ni a, a hnu chhui zel duh tan hetah hian RSS 2.0 a theih e. Ngaihdan i neih chuan hetah, hian rawn thawh la, Hnuchhui leh dawn chuan hetah hian rawn kai rawh.
