By laltea | April 3, 2010 - 5:15 pm - Posted in Articles, Health

Hmanni thla hlui kal ta kha, a va han hrehawmin thaw a va han ipik tak em,Kan awmna Durtlang Hospital tangin ka han hawi kual a,tlak lama Chaltlang chu ka hmu phak meuh lova,Chhak lamah Chalfilh tlang ding luah thin kha a lang phak hauh lo bawk a,Hmar lamah ni se Sakawrhmuituai tlang kha a bo ta daih nge, a lang lo romei chhumin a hliah kan ti zawk dawn.Lo hal vanglai anibawk a a pui miah miah khawp mai, thaw a ipik mai ni lovin Pollution kan va siam chhuak nasa tak em tih ka ngaihtuah tel lo thei lo.

Kumin Khrismas leh Kumthar vuakvet lai vela Sorkarin Halpuah a khap avang khan,boruak a dai duk mai a,kei lah ta pek chuan a khawhar thlak ka ti khawp mai a,Halpuah hal hrim hrim ai mah chuan kan naupan ve zual laia, Assam Rifles hovin Kumthar zana chan(Meithallawn an ti emaw ni) a han tlir dut dut a Kah en an kap eng zuai zuai thin te kha ka ngaihtuah chhuaka,khawhar tak chuan kan ramah an khap si avangin Mi rama halmawi an hal chu TVah chuan ka thlir ta vel mai mai a, a mawi a a ti Kumthar a a ropui hle in ka han hre tlat pek a.

Halpuah vang hian Thawhah vei leh lung thalo an nat zual phah niin kan hria a, a khap tute pawih chu chu an tan chhan ber ani reng a.Hman kum khan Mizoram Pollution Control Board hovin Hospital Hrang hrang atangin Data la khawmin Khrismas leh kumthar hman zawh hian Thawhah vei damlo admit an tam phah tih chungchang kha ka lo hmu a, data fel tak nen ani bawk a, a lo nih dawn tak hi maw le ka lo ti ve mai a,kha Data kha ka hmu zo tawh mai lo nain tunhnaiah hian ka rilruah a awm ta reng a,Mi ramah hian enge an chanchin ve ni ang aw tih ka han zawng kual ta a.

Finland Ramah 1972 atanga 1992 chhunga Thawhah (COPD) vanga Hospital admission records an la khawm a, Chu an Data lak khawm chu an han analyse hnu chuan, eng vang pawh ni sela Thawhah vang hian January Thla hian Hospital Admission a pung/tam hle a, July thla hian admission a tlem duak thung ani tih an hmu chhuak daih mai le.Chutiang bawkin Asthma Vanga Hospital Admission Ngai leh Asthma Vanga thi ta te Data an han la khawm leh a,Asthma vanga Admit leh thi chu February(December-January atangin a pung chho tan a) ah an tam ber a, Admit ngai emaw Thihpui chu August thlain an tlem ber tih an hmuchhuak leh ta hlauh mai.

He Study atanga chiang taka kan hmuh theih chu Thlasik laiin Asthma leh Thawhah vangin na leh thi an tam ber a, Nipui/Fur laiin an tlem thung ani tih hi ani.Hetiang anih chuan Kan zoramah hian enge a dinhmun tiin, Kan
Hospital(Presbyterian Hospital Durtlang) ami data tlem ka la ve a, 2007 atanga 2010 thlenga Thawhah(COPD) avanga Thlatin admission dan chu ka han chhut chiang ve ta a,he thil hi ka hmu ve ta tlat mai anih chu. Han en vang vang ula a Graph atang hian kum 2009 tih lovah hi chuan July thla hian Thawhah vanga admit ngai an kiam duak mai a, November atanga intanin january thla thleng Admission a pung ani tih a lang ve ta tlat mai ani. Hei hi kumtindan ani tih pawh a lang ta a, chuti chu Nikum khan Halpuah kan hal si lova ngati nge damlo admit ngai an tam tho ni ta ang le. A bulpui ber chu Halpuah hal vang ngawr ngawr nilo tih ani ta mai anih chu.

Finland rama an Study chuan hetianga “Seasonal variation of Admission due to COPD and Bronchial Asthma” (Hunbi her dan anga Asthma leh Thawhah admit ngai inher rem dan) a lo awm chhan chu khaw vawt vang leh Thlasik laia Viral infection(Tlanghrileng) tam vang ani tiin a hmawr an bawk a.Keini chuan Halpuah vang ani tiin hmawr kan bawk ta kha, a lo ni leh lo tiin I thlak ang u hmiang.

A hrim hrimah chuan Environmental Pollution vanga Thawhah leh Asthma natna hi zual thei ve ani tho a amaherawh chu hemi vaga a zual theihna hi tlem te a ni an ti miau alwm le.Hei pawh hi kei chuan ka thlawm khawp mai,Halpuah hal vanga Durtlang atnga Chaltlang emaw Chalfilh tlang emaw, Sakawrhmuituai Tlang hmuh theih loh khawpa a awm ka la hre lova,Lo hal vanga a lan theih loh chu a tam mai.Mahse thawhah zual lai kha thlasik vang lai January thla anih zawk daih kha(Lo hal loh lai-pollution a tlem zawk), Nikum Halpuah hal loh kum pawh huamin admission ngai an tam tho.
Thil dang ka ngaihtuahna ti kal thui ta lutuk tu chu, Kum Zabi 21 kan kai chho tawh laiin Kan Zoramah hian Shifting Cultivation bak eizawn ngaihna hrelo kan va la tam em tih hi ani.Anmahni ka hmusit ni lovin kan Sorkar tan pawh a mualpho thlak ka ti a.Tunlaiah Global Warming an buaipui luih luih laiin keini erawh chuan a nasa thei ang berin kan lo belhchhah si a. Lo hal ta lo ila kumina fam chang ta mi 6 chu an la dam awm si a. Tlangramah hian leilet a siam theih renga,terrace laiin kha kha kum tin enkawl ila lo vah leh lo hal a kan tha leh hun kan sen tam tak kha kan help anga,Pollution kan tih tlem phah bawk dawn si a.

NLUP tha mi lah chu Tlumte thlirin an thlir a, Tanga thawm ang mai chauh lah ani bawk si,han sem ta tehreng pawh nise Nuaih 1 lek te zawngin tunlaiah chuan eng an nihpui ang emaw te ka ti bawk a,Ka tawng tun an huat lovah, NLUP sem hun hi kan chhungkaw innghahna ber ani mai ang tih ka va han hlau tak em.Kan duh em em Nghathu leh Nghaum te takngial pawh a Um dan kan la thiam loh chhung hi chuan Zoram hi a chung ava la pik tak em.

Kan hotute hian Halpuah mai ni lovin Lo hal pawh hi khap tawh sela,thil dang eizawnna tlak tak tak min han hlui tawh sela a va lawmawm dawn em,Lo nei pawhin hal tawh lovin tlang ramahleilet siam tawh mai ila ka va han ti tak em.

Bibliography
1.Sikkru Vilkman,Timo Kistinen,Tuili Tuuponen,Sirkka-Liisa-Kivela:Seasonal
Variation in Hospital admission for Chronic Obstructive Pulmonary Disease
I Finland.Arct Med Res 1996;55:182-186
2.T.Harju,T.Tuuoponen,T.Kistinen,S-L Kivela:Seasonal Variations in
Hospital treatment periods and deaths among adult asthmatics.Eur Respir J
1998;12:1362-1365
3. Particulate air pollution and survival in a COPD cohort:
Antonella Zanobetti, Marie-Abele C Bind and Joel Schwartz
Department of Environmental Health, Harvard School of Public Health,
Boston, USA. Environmental Health 2008, 7:48

Original Post available at-http://www.thingpuisen.wordpress.com and http://www.derhkentlang.org/index.php?page=patrolarticle&id=5&menuid=9&action=view

-----------------------------------------------------------------------
Similar Posts

-----------------------------------------------------------------------

He thu hi Saturday, April 3rd, 2010 dar 5:15 pm a Articles, Health . a dah luh a ni a, a hnu chhui zel duh tan hetah hian RSS 2.0 a theih e. Ngaihdan i neih chuan hetah, hian rawn thawh la, Hnuchhui leh dawn chuan hetah hian rawn kai rawh.

1 Comment

  1. April 4, 2010 @ 6:59 pm


    Agriculture min ti thuamawptu chu subsidy culture leh dependency syndrome ani. Mahni liau liauva thar chhuah a, sorkar tanpuina leh sorkar hnena hralh miah lovin sum a hmuh theih tih hre reng chungin a hminga sum grant, subsidy beisei vanga tih that duh loh hi a pawi. Tun thleng thlenga lo hal kan la ching hi a zialo hle. Rice chin kher kher pawh hi a ngai lo asin. Cash crop hian rice man a lei tam thei fu. NLUP, MIP tih hi kei chuan ka hre ning fu. Mi puitling naupng ang maia enkawl nan chuan a tha phian.

    Posted by Avatar

I ngaihdan han sawi ve teh le....

HRIATTUR: Comment tur hian member i nih phawt a ngai a, chumi tur chuan HETAH hian in register phawt a ngai.