Hnute cancer hi mipa zingah hian awm ve zeuh zeuh mahse hmeichhe tan hian a ni bik deuh niin a lang. Mizoram-ah pawh hian a tam ve hle tawh a ni ang tih a rinawm. Kan chhung zingah pawh hian hnute cancer nei an awm nawk a ni. Kan pa Lalthangliana Sailo farnu, Lalhuthangi hi hnute cancer vangin a boral a. Tin, keima lamah ka vah te pahnih, Dr. Zoremi leh Zosangi hian an vei ve ve tawh a ni.
Tun tuma kan article innghahna chu 7th. European Breast Cancer Conference March 2010, Barcelona, Spain-a an neih tuma an thu chhuak USA Today-a an rawn tarlan atanga lak a ni. Heta an thupui rawn tarlan dan chuan, hnute cancer pathum zinga pakhat hi ei fimkhur ila exercise tam se a ven theih a ni, tih hi researcher ho hian an rawn tarlang a ni. Hmeichhia reng reng pariat (8) zinga pakhatin an nun chhungin hnute cancer an nei a ni. Hmeichhe thau tak zingah za zela 60 (60%) in a sang bik an ti bawk. A chhan pakhat chu hnute cancer tam tak hi hormone chikhat, estrogen an tih atanga vulh len an ni. Tin, he estrogen hi kan tisa thau (fat tissue) atanga siam chhuah an ni.
Hnute cancer hi inthlah chhawn theih chu a ni tak na a, mahse statistics tarlan dan chuan za a 20-30 (20-30%) hnute cancer veite hi chhungte tu emaw zinga hnute cancer vei an awm a ni, tih a ni. Mahse hei pawh hi ei leh in a fimkhur a, buk zang tawk kan neih chuan hei ai hian a hniam daih thei an ti a ni. Ziaktu thenkhat sawi danin, natna chungchangah, cancer tiamin, gene bawihah in tang lo, inthlahchhawn (genetic) hi kan nundan (lifestyle) hian kan control thei a. Tichuan, kha inthlah chhawn dan (genetic expression) an tih hi a tih danglam daih thei an ti a ni. I hriselna chu i gene in a control lo va nangma nun dan zawk khan a control zawk a ni an ti. Example pakhat chu, Vitamin D hian inthlahchhawnna gene hi engemaw chenah a control a ni. Tichuan Vitamin D kan lo neih tawk loh chuan, kan gene rawn thawh dan tur chu a dang daih thei dawn a ni. Chutiang bawkin chaw hrisel, thlai leh thei tam tawk i ei a, thlum leh thau i ei tlem chuan genetic expression chu a dang leh daih ang.
Hnute Cancer vei mai thei, hmeichhe then khat, an gene inthlak danglam tawh (mutation) an tih, BRCA1 leh BRCA2 genes nei tawhte chuan za zela 80 (80%) in hnute cancer an vei tih a ni a. Mahse heng mite hian an nun dan thlak a, ei leh in lamah an fimkhura, an buk an tihhniam bawk chuan nasa takin hnute cancer lakah an fihlim thei tih hmuh a ni. 1980-1990 tham vel khan hnute cancer hian san lam panin a thang a, chutih rual chuan bukin pun lam a pan bawk a. Tin, hmeichhe tamtakin hormone replacement atan estrogen an hmang tam bawk tih hmuh a ni.
Nikum lam khan American Institute of Cancer chuan nun dan (lifestyle) leh hnute cancer a in laichin dan zirna an nei a. Chuta an hmuh chhuah chu za zela 40 (40%) hi nun dan thlak chuan ven theih a ni tih an tar lang a ni. Daktawr thenkhat rin dan chuan hei aia sang daih hi nun dan fimkhurna hian a ven theih an ring a ni.
Hnute Cancer Laka Inven Nana Kan Tihtheih:
Chaw Hrisel: Ram thenkhat, sa ei tlema thlai ei tam ramah hnute cancer vei an tlem bik tih hmuh a ni. Thlai tangkai zuala an sawi te chu cruciferous vegetables an tih, broccoli te parbawr leh Brussels sprouts, zikhlum te an ni.
Exercise: Exercise hian thisen kal vel a ti chaka, chu bakah kan taksa tui awm ve lymph an tih, (kan taksaa bawlhhlawh awm tlengfaitu) kal vel (circulation) hi a ti chak a. Chu chuan kan taksaa tur (toxins) awm cancer-a chang mai thei te kha a lo paih bo thei. American Cancer Society chuan chawlh kar khatah darkar thum tal in exercise neih tur tih an recommend.
Vitamin D: Scientist ho hian Vitamin D hi hnute cancer ven nan leh a vei mek te tan a tangkai zia an hmuh belh zel a ni. Kan thin (liver) leh kal (kidney) te hian thisen a kan hman tangkai theihna turin calcitriol, (hormone chikhat) an siam (convert) thei a. Hei hi kan taksa siam that nan cancer thlengin a tangkai a ni tih hmuh a ni. ‘The Lancet’ an tih Medical Journal lar tak maiin a report dan chuan calcitriol hian ransa hnute cancer bawk nasa takin a ti sawng thei tih an tar lang. Hnute cancer cells te kha calcitriol hian a ti thanthu theiin a ti thi thei an ti bawk. Kum 1999-a Israel rama an enchhinaah chuan hnute cancer veite zinga thisena calcitriol level sang tha tawk neite zingah an cancer darhzau zel tur a vengin engemaw chenah cancer cell te kha a ti hlum thei tih hmuh a ni.
Vitamin D sunshine (ni eng) vitamin an ti a. Ni eng atanga kan hmuh hi za a 90 (90%) vel a ni. United States chhim lam ni eng hmuh tamna hmunah chuan hnute cancer hi 25-65% velin a tlem a ni.Kum 1990 vel laia University of California at Santiogo hmuna scientists rual zirhonaah chuan hetiang hi an hmu. USA rama ni eng tamna hmuna hmeichhe chengte chu a letin hnute cancer vei an tlem tih an hmu. Tin, an thisen Vitamin D level pawh sang tha tawk tak an ni an ti bawk. He Pathian thilsiam ropui tak, man lo va mitinin kan hmuh theih hi a ropui zia leh a hlut zia hi I chhut nawn fo ang u. Lalpa chu fakin awm rawh se.
Hnute cancer hi han tih reh thak theih mai chi pawh a ni lo va. Mahse a chunga kan han sawi tak te khi mitinin kan tih theih a ni. Mi thiam ten an lo hriat tawhna kan han tarlan te hi kan zawm vek chuan, he hnute cancer hi kan ti tlem thei ngeiin a rinawm. Kan Women’s Ministry hian kan hmeichhe puite hnenah, he kan hmelma lian tak mai hi do tur hian theihtawp chhuaha tan la turin kan han sawm duh che u a ni.
In Thawhpui,
Women’s Ministry, First Mizo SDA Church
-----------------------------------------------------------------------
Similar Posts
- SWINE FLU DO NAN VITAMIN D
- Cancer lanchhuah dan thenkhatte, mi tamtak ten an ngaihthah fo thin si hi
- Cancer Hneh Theihna Tura Mu Tan Pawimawh Tak Pakhat Chu Rial Chini (sugar) hi a ni
- Regional Cancer Centre hna thawkte in daih lo
- MIZORAMA PUMPUI LEH CHAW KAWNG CANCER SANG LUTUK HI
He thu hi Wednesday, September 22nd, 2010 dar 9:48 pm a Articles, Health . a dah luh a ni a, a hnu chhui zel duh tan hetah hian RSS 2.0 a theih e. Ngaihdan i neih chuan hetah, hian rawn thawh la, Hnuchhui leh dawn chuan hetah hian rawn kai rawh.
